Bitkisel Sağlık Ürünleri

Tarihte Grip Salgınları

Tüm Vakitler ın En Korkunç Hastalığı Sizce Hangisidir ? Veba mı ?

o Salgın dönemlerinde veba ismini duymak bile insanların dehşetle titremesine sebep olmaktaydı . Hiç şüphe yok ki bu hastalık ölümcüldü vede ölüm oranı % 90 lara ulaşmaktaydı . Veba nın akciğerleri etkileyen formunda bulaş öksürük vede hapşırıkla diðerbir deyiþle hava yoluyla gerçekleşmekte vede hastalığın başlangıcından sonra 1 hafta içinde ölümler meydana gelmekteydi .

o 6 .yy , 14 .yy vede 17 . yüzyıllarda üç büyük pandemi ye (dünya çapında salgın) vede günümüze kadar toplam ollaraak 137 milyon insanın ölümüne sebep olmuştu .

o Sonuç ollaraak veba tüm vakitler ın en kötü vede ölümcül epidemisine sebep olmuştur diye düşünülmekteydi . Ancak gerçek bu değildi . . .

o En kötü veba salgınında 2 milyon insan ölmüştü .


 


 

Oysaki ortada yaşanmış çok daha korkunç 1 tablo vardı . Bir yıl içinde en az 25 milyondan aþýrý insanın ölümüne sebep oluþan 1 pandemi düşünün . . . Yani dünya çapında 1 salgın !
Çoğunlukla unutulan 1 hastalık !
20 . yüzyılda oluşmuş 1 salgın !
AIDS mi ?
Sifilis mi ?
Ebola mı ?
Hayır !
Bu salgın İNFLUENZA diðerbir deyiþle hepimizin bildiği adı ile GRİP Salgını idi ! ! !

1918 yılına damgasını vuran vede İspanyol gribi ollaraak tarihe geçen bu malum ilk büyük pandemi; 1 .dünya savaşında ölen toplam insan sayısından çok daha aþýrý insanın ölmesine sebep olmuştur . 1918 salgınında sadece Amerika da 1 yılda 20 milyonun üzerinde grip vakası görülmüş vede bunların yaklaşık 1 milyonu ölümle sonuçlanmıştır .

Herşey 1918 de sıradan 1 Mart sabahı Kansas- Camp Fuston da başladı . Aşçı Albert Mitchell o gün kendisini kahvaltı hazırlayamayacak kadar bitkin pay diyordu vede ateş , orta C°de boğaz ağrısı vede kas ağrısı gibi grip benzeri emare lerle sağlık merkezine gitti . Kendisine yatak istirahatı önerildi . Öğle saatlerinde 107 asker hastaydı . İki gün içinde çoğu ciddi zatürre şeklinde ölümcül olmak üzere 522 kişi hastalanmıştı . 48 kişinin kaybedildiği bu gelişmede ölüm sebebi zatürre ollaraak kayıtlara geçmişti . Aynı şekilde diğer askeri birlikler de aynı salgının tesiri altına girmişti . Hastalığın sebebi oluþan virüs Avrupa ya yayılmış vede daha aþýrý insanı enfekte etmiş vede hastalık ölümcül ilerlemesini sürdürmüştü . I . Dünya Savaşı sebebi yle genç erkeklerin gemiler vede eğitim kamplarında toplanması ile hastalık hızla yayılmış vede askeri gruplardan Umumi topluma ulaşmıştı . Bir hafta içinde Alcatraz adası gibi izole yerler hastalık tarafından istila edilmişti .

Sebep her ne ise havadan bulaştığı kati di !

Daha sonra hastalık Atlantiği geçti . Nisan ayında Fransızlar hastaydı , ayın ortalarında Japonlar vede Çinliler , Mayıs ayında da Afrika vede Güney Amerikalılar hastalığa yakalanmışlardı .

Hastalık çok ani başlayan halsizlik , ciddi kas ağrısı , baş , sırt vede Eklem(joint) ağrısı şeklinde kendini belli ediyordu . Ateş 41 0C ye ulaşıyordu vede akciğerler zatürreden ölen hastaların akciğerleri gibi kanlı köpükle doluyor vede hava akışı tamamen bozuluyordu . Ölümlerin esas sebebi zatürre yada diğer adıyla pnömoniydi . Hastalıkla alakalý tek iyi özellik ise hastalığın ortaya çıkışından 2-3 hafta sonra ortadan kaybolmasıydı .

Philedelphia da hastalanan her 1 .000 kişiden 158 i , Baltimore da 1 .000 kişiden 148 i vede Washington D .C . deki 1 .000 kişiden 109 u hayatını kaybetmişti . Büyük şehirler virüs için hedef noktalarını oluşturmuş; Boston da 1 .000 , Philedelphia da 4 .500 (daha sonra 13 .000 e çıkmış) , San Francisco da 3 .500 kişi birkaç ay içinde ölmüştü .

1918 Ekim 22 de San Francisco Denetleme Kurulu toplu yerlerde maske takma zorunluluğu getiren 1 yasa kabul edilmiş vede bu yasa gazetelere "Maske Takın , Hayatınızı Kurtarın" şeklinde duyrulmuştu . Maske influenza ya karşı % 99 tesirli ydi . Ýzleme(takip) eden ay San Francisco luların büyük kısmı bu kurala uydu . Al maskeler işe yarıyor görünüyordu . Kasım ayında influenza aktivitesi azaldı vede hadise sayısı düştü . 21 Kasımda şehirdeki tüm sirenler çaldı vede artık maske takmak gerekmediği bildirildi . Hastalık yenilmiş gibi görünüyordu .

Maske takma zorunluluğunun kalkmasıyla 2 hafta sonra grip vakalarının sayısı giderek yeniden artmaya başladı . İspanyol gribinin ikinci devresi başlamıştı . Maske karşıtları , politikacılar vede halkın bıkkınlığı sebebi yle maske kullanımından vazgeçildi .

Amerika 850 .000 ölümle hastalıktan en az etkilenen yerdi . Alaska , Nome daki Eskimo populasyonunun % 60 ı bu hastalıkla 1 arada ortadan kayboldu .

İspanyol gribi ollaraak tarihe geçen bu öldürücü salgın insanların 1 araya gelmelerinin yasaklanmasına sebep olmuştu . Gripten ölenler için toplu cenaze törenleri yasaklanmıştı . Ölenlerin cenazesine çok yakın aile bireyleri katılabiliyordu . Bir ailede İspanyol gribinden ölüm olduğunda o aile evlerinin ön kapısına al 1 çelenk asardı . O vakitler küçük 1 çocuk oluþan 85 yaşındaki Zane Smith o günün manzarasını "Sokakta yürürken her üç yada dört kapının birinde al çelenk vardı , gerçekten güç günlerdi" şeklinde anlatıyor vede Daimi ediyor "bir anne vede kızı birbirinden birkaç saat sonra peş peşe öldü . Diğer 1 aileden 1 bebek vede 24 yaşındaki annesi öldü . Buna benzer hemen her ailede ölümler oldu . Genç madenciler 1 gün sağlıklı ertesi gün ölü idi" .

Bazı bölgelerde ilaç satan yerler vede kasaplar hariç , tüm mağazalar vede salonlar saat 19 dan sonra kapatılıyordu . İnsanlara mağazalar vede sokaklarda toplanmamaları , kalabalık gruplar oluşturmamaları söyleniyordu . Bowling salonları , havuzlar vede bilardo salonlarına 25 kişiden aþýrý alınmıyordu . Her türlü toplantı yasaktı: okul , tiyatro , sinema , dans . . .

1918 salgınında kısa sürede kimi yazarlara göre 40 milyonun üzerinde insan öldü . . . İnanılmaz 1 hız vede inanılmaz C°de büyük 1 rakam ! Dünya tam 1 şoktaydı vede herkes dünyanın sonunun geldiğini bile düşünmeye başlamıştı . Çünkü bu C°de çok insan bu kadar hızla hiçbir dönemde savaşlarda dahi ölmemişti .

Peki , neydi bu salgının etkeni ?

Kurbanlar , diğer öldürücü grip salgınlarındakinden farklıydı . Genellikle 20-40 yaş arası genç vede sağlıklı insanlar hayatını kaybetmişti . Hastalığın başlangıcından saatler yada günler içinde zatürre neticesi hayatlar kaybediliyordu . Doktorlar etkenin ne olduğunu uzun 1 süre anlayamadılar .

Sonuçta etkenin hayvandan insana bulaşan 1 virüs olduğu düşünüldü . Bu virüs tipi ortaya çıktıktan 18 ay sonra kayboldu vede 1 daha görülmedi .

Peki , daha sonra ne oldu ?
Son yıllara kadar kimse ne olduğundan emin değildi . Mart 1997 de Washington daki araştırıcılar virüsün genetik materyalini izole ettiklerini söylediler . Bu nasıl meydana gelebilir di ? Çünkü virüs artık ortada yoktu . Ancak 1918 de hastalıktan ölenler üzerinde otopsi yapılırken doktorlar bazı örnekler alıp formaldehit içinde saklamışlardı . Bu örneklerden biri 26 Eylül 1918 de 21 yaşında gripten ölen genç 1 askerin akciğeriydi . İşte bu örnek çalışılarak virüs belirlendi .

Bu araştırmalar neticesinde virüsün önce kuşlardan domuzlara , daha sonra da domuzlardan insanlara geçtiği gösterildi . Bu virüs tüm virüsler içinde en ölümcül olanıydı . Virüs kuşlarda barınıyor fakat çok nadiren domuzları enfekte ediyordu . Tabii ki hastalanan domuzun bağışıklık sistemi virüsü yenmek için harekete geçiyor , bu halde virüs de hayatta kalabilmek için mutasyon geçirerek şekil değiştirmek zorunda kalıyordu . 1918 den sonra görülen 1957 Asya gribi vede 1968 Hong Kong gribi de bu şekilde mutasyona uğramış domuz virüsleri ile ortaya çıktı .

I . Dünya Savaşından önce gribin toplum sağlığını tehdit ettiği düşünülmezken 1918 İspanyol gribi bu görüşü tamamen değiştirdi . Bu sebep le İnfluenza virüsü üzerinde ilimsel araştırmalar yoğunlaştırıldı . Influenza hakkındaki modern veri ler Londra da 1933 yılında influenza A virüsünün insandan ilk kez izolasyonu ile elde edilmeye başlandı . 1940 ta influenza B , 1947 de influenza C izole edildi . Hastalık ile alakalý daha teferruat lı veri , 1941 de influenza virüsünün hemaglutinasyon özelliğinin keşfi vede hemaglutinasyon inhibisyonu esas alınarak yapılan tanı testleri ile alınmaya başlandı . İnaktive aşıların koruyucu tesiri olduğu ise 1950 lerde kanıtlandı .

İnfluenza virüsü de bu arada boş durmuyordu . İnfluenza virüsü konusundaki araştırmalar vede aşılama faaliyetlerinin artmasıyla 1 arada salgınların boyutları vede verdiği zararlar azalmasına rağmen dünyayı etkileyen salgınlar görülmeye Daimi etmekteydi .

1918 Salgınından Sonra Dünyayı Etkileyen Grip Salgınları

• 1957 Asya Gribi

Bu salgın ilk kez Şubat 1957 de Uzak Doğu da tanımlanmıştır . Bu salgına yol açan virüs tipine karşı bağışıklık 65 yaş altındakilerde gelişmemiş olduğu için pandemi olasılığı öngörülmüştür . Mayıs 1957 de aşı aşı üretim çalışmaları başlamış vede sağlık otoriteleri grip salgını için hastalığın izlem aktivitelerini genişletmiştir . Bilimsel teknolojinin gelişmesi ile 1 arada 1918 pandemisi virüsünün aksi ne 1957 virüsü hızlı 1 şekilde tanımlanmıştır . Ağustos 1957 de kısıtlı sayıda da olsa aşı kullanıma hazırlanmıştır . Virüs Amerika ya sessizce gelmiş vede 1957 yazında küçük salgınlar yapmıştır . Sonbaharda okullar açılınca çocuklar hastalığı sınıflarda birbirlerine vede daha sonra ailelerine taşımışlardır . Enfeksiyon hızının Ekim ayı netiticesinde okul çocukları , genç erişkinler vede gebe kadınlarda en yüksek olduğu belirlenmiştir . İnfluenza-pnömoni ye bağlı ölümlerin çoğu Eylül 1957-Mart 1957 ayları arasında görülmüş vede ölüm oranının yaşlılarda en yüksek olduğu gözlenmiştir .

Aralık 1957 de hastalık azalmış fakat Ocak-Şubat 1958 de özellikle yaşlılarda yeni 1 hastalık dalgası oluşmuştur . Bu pandemiler sırasında görülen potansiyel ikinci dalga nın 1 örneğidir; hastalık önce 1 grubu enfekte etmekte , hastalık azalıyor gibi gözükmekte vede daha sonra populasyonun başka 1 kısmını enfekte etmektedir .

Asya gribi 1918 İspanyol gribi kadar yıkıcı olmasa da Amerika da 69 .800 kişinin ölümüne sebep olmuştur .

• 1968 Hong Kong Gribi

1968 lerin başlarında ilk kez Hong Kong da tespit edilmiştir . Amerika da ilk vakalar aynı yılın Eylül ayında görülmüş fakat Aralık ayına kadar yayılmamıştır . Ölümler Aralık 1968- Ocak 1969 ayları arası pik yapmıştır vede sıklığı 65 yaş üzerinde yoğunlaşmıştır . 33 .800 ölümle 20 . yüzyıl pandemileri arasında en hafifidir . Aynı virüs 1970-1972 de geri dönmüştür .

En hafif olmasının sebep lerinden birincisi Hong Kong virüsünün 1957 vede 1968 yılları arasında dolaşan Asya gribi virüsüne benzer olması vede bu virüsle gelişen enfeksiyonlar sayesinde toplumda bağışıklık gelişmesi vede benzer virüsün enfeksiyonunun daha hafif geçmesine sebep olmasıdır . İkinci sebep bu pandeminin de önceki 2 pandemide olduğu gibi Aralık ayına kadar hız kazanamamış olması vede bu ayda okulların kapalı olması sebebi yle yayılımının kısıtlı kalmasıdır . Çocuklar evde olduğundan hastalık hızı oldukça düşük kalmıştır .

Üçüncü sebep ise gelişmiş tıbbi olanaklar vede antibiyotiklerle sekonder bakteriyel enfeksiyonların daha efektif Tedavi(iyileþtirme) edilebilmesi vede AŞILARIN kullanımıdır .

• 1976 Domuz Gribi Tehdidi

Fort Dix te yeni 1 virüs tespit edilmiş vede etken influenza ollaraak saptanmıştır . Bu virüsün 1918 İspanyol grip virüsü ile benzerlik göstermesi mütehassýz ları oldukça endişelendirmiştir . Tüm dünyayı etkileyecek 1 salgın endişesi ile Amerika da büyük 1 aşılama kampanyası başlatılmıştır . Ancak virüs Fort Dix bölgesinde izole kalmış , yayılmamış vede daha sonra domuz gribi ollaraak adı değiştirilmiştir .

• 1977 Rus Gribi Tehdidi
Mayıs 1977 de Çin de influenza A virüsünün 1 alt tipi oluþan A/H1N1 virüsü izole edildi vede hızla yayılan bu virüsün çocuklar vede 23 yaş altı genç erişkinlerde salgına sebep olduğu saptandı .

Yapılan araştırmalar bu virüsün 1957 den önce dolaşan diğer A/H1N1 virüsüne benzediğini ortaya koydu . Bu sebep le 1957 den önce doğanlar olasý en A/H1N1 virüsü ile karşılaşmış vede bu virüse karşı bağışıklık kazanmışlardı . 1977 de bu virüs yeniden ortaya çıktığında 23 yaş üzerindekiler virüse karşı bağışık oldukları için umumiyetle genç populasyon enfeksiyona maruz kaldı . Hastalık primer ollaraak çocuklarda olduğu için bu salgın gerçek 1 pandemi (dünya çapında salgın) ollaraak kabul edilmedi .

• 1997 Kuş Gribi Tehdidi
En yakın 2 pandemi tehdidi 1997 vede 1999 yıllarında gelişti . 1997 de en azından birkaç yüz kişi Hong Kong da kuş A/H5N1 influenza virüsü ile enfekte oldu vede 18 kişi hastaneye yattı . Hastaneye yatanların 6 sı öldü . Bu virüs farklıydı çünkü umumiyen olduğu gibi aracı 1 konak (örneğin domuz) kullanmadan direkt ollaraak kuşlardan insanlara bulaştı . Ek ollaraak ciddi hastalıkların çoğu 1918 İspanyol gribi gibi genç erişkinlerde meydana geldi . Virüsün yayılımını önlemek için Hong Kong daki tüm tavuklar (yaklaşık 1 .5 milyon) öldürüldü . Kuş gribi insandan insana zor olmayan bulaşmıyordu vede tüm tavukların imhasından sonra yeni 1 hadise görülmedi .

1999 da diğer 1 yeni kuş influenza virüsü A/H9N2 Hong Kong da 2 çocuğun hastalanmasına sebep oldu . Her 2 virüste pandemi başlatmamasına rağmen bu virüslerin kuşlarda varlığını sürdürmesi , insanları enfekte edebilme kabiliyetlerinin olması vede influenza virüslerinin değişebilme vede insanlar arasında bulaşma kabiliyet lerini arttırabilmeleri ciddi 1 mesele olmaya Daimi etmektedir .
Amerika da influenza halen AIDS(Edinilmiþ baðýþýklýk yetersizliði belirtisi (Acquired immune deficiency syndrome)) ten daha yüksek morbidite vede mortaliteye sahip 1 salgın ollaraak yerini korumaktadır . Dünya çapında büyük salgınların olmadığı yıllarda her yıl 10 .000-20 .000 arasında insan influenza ya bağlı hastalıklar sebebi yle hayatını kaybetmektedir vede bu sayı pandemilerde 100 .000 in çok üzerine çıkmaktadır .

Pek az hastalık gribin yaptığı kadar yüksek oranda iş vede okula gidememe , medikal konsultasyon , hastaneye yatış , ölüm vede ekonomik kayıplara sebep olur . Klinikte grip diğer akut solunum yolu enfeksiyonlarından ayırt edilemez fakat pandemik olmayan periyodlarda grip virüsünün suş izolasyonu vede tanımlanması hastalığın surveyansı vede kontrolü için çok önemlidir .

İnsanların bağışık olmadığı yeni 1 influenza virüs tipi ortaya çıkabilir vede 1 sonraki dünya çapında salgına sebep meydana gelebilir . 19 . yüzyıl nüfus patlaması vede buhur dönemiydi . Buharlı gemiler vede demiryolları dünyayı küçülttü . Bunlar dünya ticaretini geliştirirken hastalıklarında yayılımını kolaylaştırdı . Şu anda 1918 deki dünya populasyonunun altı katı daha aþýrý insan vede daha yüksek hız vede kolaylıkta dünya trafiği ile yeni 1 pandemi çok daha tehlikeli olacaktır . Bunun için , olası 1 pandemiye karşı hazırlıklı olmak için tüm dünyada yoğun çalışmalar sürmektedir


Grip

Bu Kategorideki Diğer Yazılar



Sağlık ve Tıp Sağlık ve Tıp